Lyocell is een textielvezel op basis van cellulose. De grondstof daarvoor komt meestal uit houtpulp. Producenten lossen de cellulose industrieel op en vormen die daarna opnieuw tot textielvezels. Deze vezel behoort daarom tot de geregenereerde cellulosevezels: de oorsprong is plantaardig, maar de vezel zelf wordt via een industrieel proces gemaakt.
Je vindt de vezel onder andere in kleding, ondergoed en woontextiel. Het materiaal staat bekend om zijn gladde oppervlak en goede vochtopname. De uiteindelijke eigenschappen hangen echter ook af van de manier waarop de stof is gebreid of geweven, de afwerking en eventuele andere vezels waarmee lyocell wordt gecombineerd.

Wat is lyocell voor stof?
Lyocell is geen natuurvezel zoals katoen of linnen. Bij katoen wordt de vezel rechtstreeks uit de katoenplant gebruikt. Bij dit materiaal wordt eerst cellulose uit een plantaardige grondstof gewonnen en vervolgens tot een nieuwe vezel verwerkt.
Daarom valt deze vezel onder geregenereerde cellulosevezels. Textile Exchange gebruikt hiervoor ook de bredere categorie man-made cellulosic fibers.
Dat onderscheid is belangrijk. De grondstof heeft een natuurlijke oorsprong, maar het is te eenvoudig om deze vezel zonder verdere uitleg alleen als een ‘natuurlijke vezel’ te omschrijven.
Hoe wordt de vezel gemaakt?
Bij dit materiaal winnen producenten eerst cellulose uit een plantaardige grondstof en verwerken die vervolgens tot een nieuwe vezel.
Een bekend productieproces is dat van vezelproducent Lenzing. Bij dit proces dient N-methylmorfoline-N-oxide, meestal afgekort als NMMO, als oplosmiddel voor de cellulose. Lenzing geeft aan dat het TENCEL™ Lyocell-proces meer dan 99,8% van het gebruikte oplosmiddel terugwint en opnieuw gebruikt.
Dat betekent echter niet dat iedere willekeurige lyocellvezel automatisch exact dezelfde productie-, herkomst- of milieuprestaties heeft. Daarvoor moet je naar de specifieke vezelproducent en certificeringen kijken.
Is lyocell hetzelfde als TENCEL™?
Nee, niet precies.
Lyocell is de algemene naam van het vezeltype. TENCEL™ is een merk van de Oostenrijkse vezelproducent Lenzing. Lenzing verkoopt onder het merk TENCEL™ zowel lyocell- als modalvezels. Textile Exchange noemt TENCEL™ eveneens als de merknaam van Lenzings lyocell.
Daarom geldt:
| Term | Betekenis |
|---|---|
| Lyocell | Algemene naam van de geregenereerde cellulosevezel |
| TENCEL™ Lyocell | Lyocellvezel geproduceerd en verkocht door Lenzing onder het merk TENCEL™ |
| TENCEL™ Modal | Modalvezel van Lenzing; dit is geen lyocell |
Dus: TENCEL™ Lyocell is lyocell, maar niet iedere lyocell is TENCEL™ Lyocell.
Dat onderscheid is ook bij productinformatie belangrijk. TENCEL™ is een merknaam van Lenzing. Een product met lyocell kan daarom niet automatisch de naam TENCEL™ dragen; de productspecificatie moet bevestigen dat daadwerkelijk TENCEL™ Lyocell is gebruikt.
Belangrijkste eigenschappen
Lyocell wordt veel gebruikt wanneer een glad en vochtopnemend textiel gewenst is. De vezel kan worden verwerkt in zowel geweven als gebreide stoffen en kan ook met andere vezels worden gecombineerd.
Belangrijke eigenschappen zijn:
- glad en zacht oppervlak;
- goede vochtopname;
- toepasbaar in lichte én zwaardere textielconstructies;
- geschikt voor kleding en woontextiel;
- te combineren met bijvoorbeeld katoen of elastaan.
Textile Exchange noemt onder andere efficiënt vochtmanagement en een zacht gevoel op de huid. Lenzing noemt voor zijn eigen TENCEL™ Lyocell eveneens een hoge vochtopname en een glad, zacht oppervlak.
De eigenschappen van een afgewerkt kledingstuk hangen vervolgens niet alleen van de gebruikte vezel af. Een stof met bijvoorbeeld 74% lyocell en 7% elastaan gedraagt zich anders dan een geweven stof van 100% lyocell.
Hoe zit het met ademend vermogen?
Lyocell kan vocht goed opnemen en wordt daardoor veel gebruikt in kleding waarbij vochtmanagement belangrijk is. Lenzing beschrijft voor TENCEL™ Lyocell een hoge vochtopname.
Toch is “ademend” niet uitsluitend een eigenschap van één vezel. Ook brei- of weefstructuur, stofdikte, afwerking en andere gebruikte vezels beïnvloeden hoe lucht en vocht door een kledingstuk bewegen.
Daarom is het beter om bij een concreet product naar de volledige materiaalsamenstelling en technische specificaties te kijken.
Geschikt voor een gevoelige huid?
Het gladde vezeloppervlak en de vochtopname kunnen redenen zijn om dit materiaal te gebruiken in textiel dat direct met de huid in contact komt. Dat betekent echter niet automatisch dat ieder lyocellproduct hypoallergeen, antibacterieel of geschikt voor eczeem is.
De fabrikant of productspecificatie moet die eigenschappen voor het specifieke materiaal of eindproduct onderbouwen.
Binnen Bundicare wordt lyocell bijvoorbeeld gebruikt in functionele eczeem kleding. In deze specifieke productserie bestaat het materiaal uit 74% lyocell, 19% smartcel™ sensitive en 7% elastaan. De technische productspecificatie noemt daarnaast buitenliggende naden, goede vochtopname, ademendheid en OEKO-TEX® STANDARD 100.
Het technische specificatieblad vermeldt voor deze specifieke stof ook een antibacteriële en geurreducerende werking en geschiktheid voor mensen met allergieën. Je kunt die eigenschappen echter niet zonder meer toeschrijven aan alle lyocell; ze horen bij deze specifieke functionele materiaalcombinatie.
Meer producten voor een gevoelige huid vind je binnen Eczeem & gevoelige huid.
Lyocell versus katoen
Lyocell en katoen zijn beide cellulosehoudende textielvezels, maar ze worden op een andere manier gemaakt.
| Eigenschap | Lyocell | Katoen |
|---|---|---|
| Oorsprong | Cellulose, meestal uit houtpulp | Vezel van de katoenplant |
| Type vezel | Geregenereerde cellulosevezel | Natuurvezel |
| Productie | Cellulose wordt opgelost en opnieuw tot vezel gevormd | Katoenvezel wordt geoogst en verwerkt |
| Vochtopname | Goed | Goed |
| Oppervlak | Vaak glad en soepel | Afhankelijk van garen en stofconstructie |
| Rek | Afhankelijk van constructie en blend | Afhankelijk van constructie en blend |
Geen van beide materialen is automatisch “beter”. Het gewenste gebruik, de constructie van de stof, de samenstelling en het onderhoud zijn minstens zo belangrijk.
Is de vezel elastisch?
Lyocell zelf moet niet worden verward met een elastische vezel zoals elastaan.
Een kledingstuk van deze vezel kan wel rekbaar zijn. Dat kan bijvoorbeeld komen door:
- een gebreide constructie;
- de manier waarop het garen en de stof zijn gemaakt;
- toevoeging van elastaan.
Daarom kun je niet alleen aan het woord lyocell op een etiket zien hoeveel stretch een kledingstuk heeft.
In de functionele kleding die Bundicare gebruikt, wordt bijvoorbeeld 7% elastaan toegevoegd aan de lyocell/smartcel™ sensitive-combinatie.
Lyocell wassen
Er bestaat geen universele wastemperatuur voor alle lyocellproducten.
Let voor het juiste wasprogramma onder andere op:
- de andere vezels in het product;
- kleurstoffen en afwerking;
- de constructie van de stof;
- fournituren en andere onderdelen van het eindproduct.
Volg daarom altijd het waslabel van het betreffende artikel.
Dat is belangrijk omdat je online uiteenlopende adviezen tegenkomt, bijvoorbeeld 30 °C voor het ene lyocellproduct en hogere temperaturen voor een ander product.
De specifieke functionele lyocellkleding van Bundicare is volgens het technische specificatieblad bijvoorbeeld wasbaar op 60 °C met een fijnwasprogramma. Gebruik geen bleekmiddel, droog het product bij voorkeur niet in de wasdroger en strijk het materiaal niet heet. Dat voorschrift geldt voor die specifieke productserie en niet automatisch voor alle lyocell.
Duurzaamheid
Lyocell kan gunstige milieu-eigenschappen hebben, maar “lyocell is duurzaam” is als algemene claim te simpel.
De herkomst van de cellulose, het bosbeheer, het productieproces, energiegebruik, oplosmiddelterugwinning en de verwerking tot het uiteindelijke textiel spelen allemaal een rol.
Textile Exchange wijst er bijvoorbeeld op dat houtgebaseerde cellulosevezels risico’s kunnen hebben rond ontbossing en verlies van biodiversiteit wanneer grondstoffen niet verantwoord worden ingekocht. Tegelijk noemt de organisatie gesloten lyocellprocessen als een aantrekkelijkere route binnen man-made cellulosic fibers.
Voor TENCEL™ Lyocell specifiek geeft Lenzing aan dat het hout uit gecertificeerde of gecontroleerde bronnen komt en dat meer dan 99,8% van het oplosmiddel in het productieproces wordt teruggewonnen.
Daarom is het verstandig om milieueigenschappen altijd te koppelen aan een specifieke producent, vezel of certificering in plaats van aan het materiaal in het algemeen.
Biologische afbreekbaarheid
De lyocellvezel kan biologisch afbreekbaar zijn. Textile Exchange noemt lyocell als een biologisch afbreekbare vezel.
Dat betekent echter niet dat ieder kledingstuk met lyocell volledig biologisch afbreekbaar is.
Een eindproduct kan bijvoorbeeld ook elastaan, polyester, naaigaren, prints, coatings, ritsen of andere materialen bevatten. Daarom moet je een claim over biologische afbreekbaarheid beoordelen op basis van het specifieke product en niet alleen op basis van één vezel in de samenstelling.
Wat zijn de nadelen?
Lyocell heeft veel interessante eigenschappen, maar er zijn ook aandachtspunten.
Ten eerste verschillen kwaliteit en herkomst tussen producenten. Het woord lyocell alleen vertelt daarom niet hoe verantwoord het hout is ingekocht of hoe efficiënt het productieproces is.
Daarnaast kunnen onderhoudsvoorschriften sterk verschillen. Een kledingstuk met lyocell kan uit meerdere materialen bestaan en daardoor andere waseisen hebben dan een product van uitsluitend lyocell.
Tot slot betekent de aanwezigheid van lyocell niet automatisch dat het hele product biologisch afbreekbaar, hypoallergeen, antibacterieel of geschikt voor een specifieke huidaandoening is.
Waarvoor wordt het gebruikt?
Lyocell wordt gebruikt voor uiteenlopende toepassingen, waaronder:
- shirts en tops;
- broeken;
- ondergoed;
- baby- en kinderkleding;
- denim;
- beddengoed;
- ander woontextiel.
De vezel kan op zichzelf worden gebruikt of worden gecombineerd met andere materialen om bijvoorbeeld pasvorm, elasticiteit of technische eigenschappen aan te passen. Textile Exchange noemt onder andere ondergoed en denim als toepassingen; Lenzing noemt zowel kleding als verschillende toepassingen in woontextiel.
Veelgestelde vragen over lyocell
Wat is Lyocell?
Het is een geregenereerde cellulosevezel. De cellulose komt meestal uit houtpulp en wordt industrieel opgelost en opnieuw tot textielvezel gevormd.
Is het natuurlijk of synthetisch?
Lyocell heeft een plantaardige cellulose als grondstof, maar de vezel wordt industrieel geproduceerd. Daarom wordt lyocell meestal ingedeeld als een geregenereerde of man-made cellulosevezel en niet als een natuurvezel zoals katoen of linnen.
Is lyocell hetzelfde als TENCEL™?
Nee. Lyocell is de algemene vezelnaam. TENCEL™ is een merk van Lenzing waaronder onder andere TENCEL™ Lyocell wordt verkocht.
Is lyocell ademend?
De vezel staat bekend om goede vochtopname. Hoe ademend een afgewerkte stof is, hangt daarnaast af van de constructie, dikte, afwerking en eventuele andere vezels.
Is lyocell elastisch?
Niet automatisch. De rek van een lyocellstof hangt onder andere af van de constructie van het textiel en de toevoeging van elastische vezels zoals elastaan.
Hoe moet je het wassen?
Volg altijd het waslabel van het specifieke product. Er bestaat geen wastemperatuur die voor alle lyocellstoffen geldt.
Krimpt lyocell?
Zoals bij andere textielmaterialen kan een verkeerd was- of droogproces de maat en vorm van een product beïnvloeden. Volg daarom de temperatuur- en drooginstructies op het productlabel.
Is het geschikt voor een gevoelige huid?
Het gladde oppervlak en de vochtopname maken lyocell interessant voor textiel dat direct met de huid in contact komt. Of een concreet product geschikt is voor een gevoelige huid hangt echter ook af van de volledige materiaalsamenstelling, afwerking, naden en andere producteigenschappen.